De Sovjeteconomie werd de sterkste economie dank zij de Meerjarenplannen, oftewel de 5 jarenplannen
Werkgroep Socialisme of Kapitalisme
Voor ons Blog, typ in uw zoekbalk, Blogger socialisme of Kapitalisme.
Hoe kon het eigenlijk dat de Sovjet Unie in verbazend korte tijd de kapitalistische landen, speciaal de VS op bijna alle gebieden voorbijstreefde.
Zoals zo vaak wordt wordt zo'n prestatie aan de buitenwereld getoond met een soort vlaggenschip.
Het vlaggenschip in die tijd was de strijd om wie als snelste in de ruimte kon zijn
Eerste buiten de dampkring:
de VS
Eerste mens in de ruimte:
de Sovjet Unie
Eerste vrouw in de ruimte:
de Sovjet Unie
Eerste ruimtewandeling:
de Sovjet Unie
De VS lag, dat was duidelijk, op achterstand. Er moest iets aan het prestige gedaan worden. President Kennedy gaf de Amerikaanse wetenschappers opdracht om alles op alles te zetten zodat de VS de eerste mens voet op de Maan te laten zetten.
En zo gebeurde, ook al zijn er nu nog steeds twijfels of de zeer wazige beelden in de studio zijn opgenomen of ook echt op de Maan.
Ik vind dit na zo'n lange tijd niet belangrijk meer.
Laten we er maar vanuit gaan dat de VS als eerste een mens op de Maan kreeg.
Niet belangrijk, omdat er veel belangrijkere zaken en gebeurtenissen waren en zijn dan een in de ogen van velen zinloze en ontzettend dure maanlanding.
Economische vooruitgang, hoe pakt het socialisme dat aan
De economie van de Sovjet Unie, en nu ook van Rusland, ging met sprongen vooruit. Van het Feodalisme naar de moderne tijd gebeurde in een absoluut record-tijd.
De groei werd slechts onderbroken in 1921 -22 toen tijdens de 1e Wereldoorlog en de Russische burgeroorlog een bacterie in heel het Oostelijk en Russisch gedeelte van Europa de graanproductie aantaste en vernietigde, iets wat in het Westen de Russische hongersnood genoemd wordt.
Een ideale gelegenheid voor het kapitalisme om de Sovjet Unie en het ontluikende socialisme wat met horten en stoten en veel westerse tegenwerking zijn weg zocht. (We komen er nog op terug,)
Dit ongekende inhaalprogramma werdt mogelijk gemaakt door de socialistische plan-economie, ook wel de 5 jaren plannen genoemd.
Hoe staat de planeconomie tegenover de ''vrije markt' economie.
Het begrip planeconomie is een term die gerelateerd is aan het communisme en de tijd van de Koude Oorlog.
Wat betekent de term planeconomie precies? En hoe gaven socialistische leiders inhoudelijk vorm aan dit economische concept?
Betekenis van de term plan-economie
Onder een plan-economie wordt een centraal geleide economie verstaan.
Anders dan bij het kapitalisme, waarin er sprake is van een vrije markt en bedrijven en ondernemers die hun eigen keuzes maken, bepaalt het gezag welke economische koers er gevaren wordt.
Vaak gebeurt dit via de implementatie van vijfjarenplannen.
In de meerjarenplannen was vastgesteld wat en hoeveel er per economische sector geproduceerd moest worden in vijf jaar tijd.
Deze plannen werden dus, na uitvoerig in het congres te zijn bediscussieerd. van bovenaf geleid.
Natuurlijk liep het niet altijd zoals gepland was, het was immers voor het eerst in de geschiedenis dat een dergelijke methode werd toegepast.
De Koelakken (rijke boeren) gebruikten hun macht om de socialistische staat tegen te werken.
Ook bemoeilijkte de vijfjarenplannen op bepaalde gebieden snel economisch ingrijpen als dat nodig was.
Maar ook tijdens de mindere perioden bleef het volk achter de revolutie en de regering staan want op andere plaatsen bij de vijfjarenplannen was de snelle vooruitgang duidelijk zichtbaar.
De Nederlandse historicus Willem Melching beschrijft de door hem gesignaleerde nadelen.
“Door het ontbreken van concepten als ‘winst’ en ‘verlies’ bestaat er ook geen enkele reden om zuinig en efficiënt om te gaan met grondstoffen en arbeidskrachten.”
Andere negatieve gevolgen van de planeconomie waren verspilling en milieuvervuiling.
Een planeconomie was met name typerend voor socialistische landen tijdens de Koude Oorlog (1917-1991).
Op 1 oktober 1928 werd het eerste vijfjarenplan ingevoerd.
In China, onder Mao Zedong, werd voor het eerst in 1953 een vijfjarenplan ingevoerd.
Enkele voorbeelden van planeconomieën
Het Eerste Vijfjarenplan van de Unie van Socialistische Sovjetrepublieken was een lijst van economische quota, opgesteld gebaseerd op diens politiek van "Socialisme in één land". Het werd tussen 1928 en 1932 uitgevoerd.
De boeren hadden de keus: Werken voor de staat in de sovchozen, werken in gemeenschap in de kolchozen of zelfstandig blijven werken, iets wat speciaal de rijke boeren, de Koelakken wilden blijven doen.
Zowel werken voor de staat als in gemeenschap had het grote voordeel dat de boeren gebruik konden maken van de door de staat gratis geleverde landbouwmachines en andere benodigdheden.
De zelfstandige boeren waren zelf verantwoordelijk voor al hun benodigdhehen om hun bedrijf gaande te houden.
De schaalvergroting en mechanisering leiden tot een aanzienlijk hogere productie dat het voedselprobleem voor een belangrijk deel oploste.
Door het succes in de landbouw kon er meer geld vrijgemaakt worden voor de verstedeling die van het grootste balang was voor de versnelde industrialisatie
Grootse industriële projecten werden dan ook opgezet.
De kolchozen waren dienden een deel van de oogst af te staan aan de staat.
Het succes van de 5 jarenplannen zorgden er voor dat de stedelijke bevolking goedkoop aan voedsel kon komen.
Verder werd veel graan geëxporteerd en de buitenlandse valuta werd gebruikt om machines in het buitenland te kopen.
Voor de uitvoering van het eerste vijfjarenplan ondervond de jonge USSR dreigingen uit binnen- en buitenland.
Zoals gezegd probeerder de Koelakken zoveel mogelijk te saboteren.
De dreiging uit het westen was moeilijker aan te pakken.
Vanaf 1927 begonnen verscheidene Europese landen zoals Engeland, met de concervatieve premier Stanley Baldwin, zich te distantiëren van de Sovjet-Unie.
Hierdoor ontstond de angst dat het land binnengevallen zou worden. Een angst die tot de dag van vandaag bewaarheid wordt.
Deze angst werd nog versterkt door herinneringen aan de Russische Burgeroorlog toen Westerse machten hadden al delen van het land hadden bezet .
Dit vereiste het realiseren van een sterke industriële basis, waarmee dan onder andere het leger gemoderniseerd zou kunnen worden, en men economisch met het westen kon concurreren.
Rusland startte daarop een grootschalige industrialisatie om deze dreigingen te pareren, maar daarover later.
Door het succes van het vijfjarenplan konden de doelstellingen verder omhoog worden geschroefd, Zo kun er niet alleen meer maar ook sneller de productiedoelen bereikt.
Het eerste jaar was succesvol verlopen en in december 1929 werd de doelstelling verhoogd en de einddatum waarbinnen dit bereikt moest worden, vervroegd van 30 september 1933 naar 31 december 1932.
In februari 1932 volgde een tweede herziening.
En dat was zeker een grote winst , want de Sovjet-Unie liep 50 à 100 jaar achter op de westerse landen en moet de achterstand in 10 jaar inlopen om het land niet ten onder te laten gaan.
Successen
Het grote succes van de Vijfjarenplannen was dat de Sovjet Unie zich in korte tijd van een achtergesteld land naar een moderne natie getransformeerd had.
Het eerste plan werd al na 4 jaar stopgezet in plaats van 5, omdat de quota tegen die tijd al bereikt waren.
De Amerikaanse journalist Walter Duranty ontving de Pulitzerprijs voor Journalistiek voor zijn werk over het vijfjarenplan, waardoor dit fenomeen in het Westen ook bekend werd.
De president van de Verenigde Staten, Franklin Delano Roosevelt erkende de Sovjet-Unie officieel in 1933.
Het Vijfjarenplan bereidde het land ook voor op de Tweede Wereldoorlog: zonder het Eerste Vijfjarenplan, en diegene die volgden, zou de USSR nauwelijks in staat geweest zijn de Duitse invasie van 1941, Operatie Barbarossa, een halt toe te roepen, en uiteindelijk de oorlog te winnen.
--------------------------------
Er zijn momenteel nog steeds enkele landen die van dit economische systeem gebruikmaken.
Zo is Noord-Korea nog steeds een planeconomie.
Maar ook Cuba, Laos en Vietnam kennen momenteel nog een planeconomie.
----------------------------------
Verantwoording:
Ik wil de lezer er op wijzen dat ik heel bewust de informatie over de 5 jarenplannen in de Sovjet unie gehaald heb uit Westerse bronnen. Dit om onterechte verwijten te ontlopen dat ik hier Sovjet propaganda bedrijf.
We kunnen dus aannemen dat het succes van de 5 jarenplannen nog groter is geweest dan hierboven beschreven.
Naschrift:
In de moderne tijd is een land zonder industrie een achterlijk land
Het was voor de Sovjet Unie van het grootste belang dat de industrialisatie versneld in gang werd gezet.
De industrien vormen zich vooral in de steden dus vond er een verstedeling (urbanisatie) plaats die weer moest zorgen voor de nodige huisvesting.
Door de collectivisatie en modernisering die een veel grotere landbouw opbrenst realiseerde konden veel boeren naar de steden trekken om in de fabrieken te werken
De verstedeling vanwege industrialisatie was niet uniek in de Sovjet Unie. Het gebeurde gelijktijdig in vele andere landen
In zo goed als elk land op aarde is hierdoor het percentage arbeid in de landbouw sterk gedaald.
In 2022 werkte slechts 9 procent van de Brazilianen op boerderijen.
In de meest verbluffende transformatie – de plaats van wat sommigen de grootste massale menselijke migratie in de wereldgeschiedenis noemen
– ging China van 60 procent werkenden in de landbouw in 1991 naar 23 procent in 2022.
Bolivia ging van 43 naar 27 procent.
De enige plek op de planeet waar de geschiedenis van de depeasantization ongelijkmatig is, is Sub-Sahara-Afrika.
Angola heeft zijn agrarische beroepsbevolking zien stijgen van 40 naar 56 procent.
In andere landen, zoals Burkina Faso, is de boerenbevolking afgenomen van 89 naar 74 procent, maar vormt ze nog steeds de grote meerderheid van de beroepsbevolking.
Kenia heeft een bescheiden daling gezien van 48 naar 33 procent.
Het is duidelijk dat de socialistische landbouwpolitiek in de Sovjet Unie heeft gezorgd voor een enorme toename van de werkgelegenheid.
Dat in schril contrast met het kapitalisme dat zich gedurende deze jaren weer eens in een crisis had gestort.
De grote crisis nog wel, die ''de grote depressie' wordt genoemd.
Comments
Post a Comment